Engelsiz Empresyonist

İzlenim: Gün Doğumu Claude Monet, 1872

Empresyonizm, sanatçının gördüğünü değil, gördüğü şeyin kendisinde bıraktığı izlenimi yapıtına aktarmasıyla ortaya çıkmış ilk büyük modern sanat akımıdır. Akıma adını veren "İzlenim: Gün Doğumu" eseriyle Claude Monet ve diğer değerli isimlerden Edgar Degas'ın önemli bir ortak noktası olduğunu öğrendim geçen gün. 

Her ikisi de görme bozukluğu yaşıyordu. Monet katarakt sorunu nedeniyle kırmızı görüşün hakim olduğu eserler ortaya koyuyordu. Degas da aynı şekilde retinal göz hastalığı sebebiyle keskin hatlara sahip olmayan, bulanık resimler.

Kimi eleştirmenlere göre bu ressamlar fiziksel sorunları nedeniyle, gerçek görüntüyü bozarak tuvallerine aktarıyor, izlenimcilik (empresyonizm) adı altında aslında bozuk bir görüntü yansıması oluşturuyorlardı ki bu, toplumun çirkin sanat eserleriyle yozlaştırılması anlamına geliyordu.

Evet belki gerçekten yeni üsluplar yaratılarak bu akımın başlamasına ya da şekillenmesine sebep olan önemli bir unsur, sanatçılarının sahip oldukları bu göz problemleriydi. Ve evet, belki Monet'in izlenimi değil, asıl gördükleriydi tuvale döktükleri. Ama şimdi düşününce; siz böyle bir kusurla, gördüklerinizi farklı çizim teknikleri kullanarak yorumlamaya cesaret edebilir miydiniz? Taktir edilesi bir azmin örneğidir bence bu. Benim çok önem verdiğim sürrealizmin temeli bu dönemde inşa edilmiştir.

Hem bakarsanız, sanatla sağlık sorunları arasındaki ilişkiye bir örnek de Salvador Dali ve süper gerçeküstü düşünselliği değil midir? Ona yakıştırılan dahi ve deli sıfatları haksız yere verilmemiştir. Ben onun gerçek anlamda ruhsal problemleri olduğuna ve bu psikolojik durumundan dolayı muhteşem sanat eserleri yarattığına inanıyorum. Başka bir gün sadece onu anlatmak isterim size...

Bu arada, değerli sanat tarihi hocam Haldun Hürel'in kulakları çınlasın...